Prag / Yahudi Mahallesi

Pusulanız var mı ? Yoksa en kısa zamanda avucunuza sığacak kadar küçük bir tane edinip seyahat çantanızın içine koyun derim . Nasıl olduğunu halen anlayamadığım bir şekilde sürekli kuzeyi gösteren mucizevi bir ok , inanın çok işinize yarayacaktır .

Bazı şehirler vardır , belli noktaları öğrenince işiniz kolaydır . Ama bazı şehirler vardır ki elinizdeki haritaya rağmen kafanıza bir türlü yerleşmez . Oryantasyonu bir türlü sağlayamaz , biraz da yorgunsanız savrulup durursunuz ve kıymetli vaktinizi kaybedersiniz . İşte böyle bir şehirde pusula çok işinize yarayacaktır . En azından haritayla beraber hedefinizi çok daha kolay bulur ve dünyamızın bu küçük mucizesi sayesinde zaman kazanır , daha az yorulursunuz .

Birazdan size vereceğim tarifte de pusula işinizi kolaylaştırabilir . Daha önceki yazılarımdan birinde söylemiştim , böyle güzel bir siteye sonradan dahil olunca daha önce yazılan yazıların altında biraz eziliyor insan . Çok güzel , çok detaylı yazılar oluyor . Herkes aynı şeyi anlatsa dahi kelimeler , fotoğraflar çok farklı . Ama gene de bakış açısını biraz değiştirmek , belki biraz daha özele inmek , hikayeler bulmak , tematik yazılara yönlenmek de gerekiyor . Bunda bile tekrara düşmemek için çok çalışmak şart .

Sitemizde bence şu anki haliyle bile Türkiye’nin en geniş , en yararlı , en eğlenceli ve en kolay ulaşılabilir gezi arşivi var ve önümüzdeki aylar , yıllar boyunca ciddi bir referans oluşturacak bilgiler ile donanacağına da eminim . Bu işe yıllarını vermiş bazı üstadların – bazen gitmedikleri yerler hakkında – yazdıkları kitaplardaki gibi beş yıldızlı otelleri ve Michelin yıldızlı lokantaları da önermiyoruz . Amaç gezgin şöyle olur , böyle olur , öyle gezilmez , böyle gezilir demeden insanları nasıl olursa olsun gezmeye , merak etmeye , öğrenmeye ve gezip görüleni anlamlandırmaya heveslendirmek olmalı .

Bu yazıda -daha önceki Roma yazılarında olduğu gibi- sitemizdeki 29 adet Prag yazısından sadece birinde değinilmiş küçük ama çok ilginç bir köşeyi anlatmaya çalışacağım : Yahudi Mahallesi ve Yahudi Mezarlığı .

Prag’ta o koskocaman eski şehir meydanının kuzeyinde bir cadde var . İşte pusula burada işinize yarayacak , avucunuza koyacaksınız size kuzeyi gösterecek . Şimdilik size bir iyilik yapıp tarif edivereyim . Efendim sağınıza aşağıda resimde gördüğünüz manzarayı ve Kinsky Sarayı’nı ;


Prag / Eski Şehir Meydanı / Tyn Kilisesi ve Taş Çanlı Ev


Prag / Eski Şehir Meydanı / Kinsky Sarayı

Solunuza Eski Belediye Sarayı’nı aldığınızda ;


Prag / Eski Şehir Meydanı / Eski Belediye Sarayı

Karşınızdaki Jan Hus Anıtı’nın solundaki Aziz Niklaus Kilisesi’nin yanındaki cadde Parizska Caddesi .


Prag / Eski Şehir Meydanı / Aziz Niklaus Kilisesi

Adı üzerinde , burası Prag’ın Paris’i . En güzel , en şık caddelerinden biri . Sağlı sollu art nouveau binaların altları birbirinden hoş mağazalar ile dolu .

Batıda ( solunuzda ) kalan Vltava Nehri , bir yay çizerek Cechuv Köprüsü ile Parizska Caddesi’ni kesecek ve sonlandıracak . İşte solunuzda kalan üçgen alan Josefov yani Yahudi Mahallesi .


Prag / Cechuv Köprüsü


Prag / Vltava Nehri ve Cechuv Köprüsünden bir detay

Yahudi toplumu Prag’a ortaçağda , 10 yüzyılda – ilk kayıtlar 965 yılında – hem batıdan hem de doğudan göç ederek gelmiş ve burada kaynaşarak bir getto oluşturmuşlar . Ama bu kendi istekleri ile oluşturulmuş bir getto değil . Yahudilerin yüzyıllar boyunca şehrin diğer kısımlarında yaşamaları yasaklanmış ve bu alana sıkışıp kalmışlar . Getto , Josefov adını yahudilerin özgürlüğü konusunda reformlar gerçekleştiren ve yahudilerin yaşamını kolaylaştıran İmparator II . Joseph’ten almış .


Prag / Yahudi Belediye Sarayı

Avrupa’daki , özellikle doğu Avrupa’daki birçok şehrin aksine Prag’ta gördüğünüz tarihi yapıların hemen hepsi orijinal . Çünkü Prag , 2. Dünya Savaşı sırasında savaşmadan teslim edilmiş ve yakılıp yıkılmamış . Ancak Prag yahudileri bu kadar şanslı değilmiş . Avrupa’daki diğer soydaşlarından farklı muamele görmemişler ve Almanlar tarafından toplama kamplarına yollanmışlar .


Prag / Klausen Sinagogu

Ancak Almanlar , Yahudi Mahallesine dokunmamışlar . Çünkü Hitler’in bu bölge ile ilgili özel planları varmış . Kendileri dünyaya hakim olduktan sonra bölgeyi ”Soyu tükenmiş bir ırkın egzotik müzesi” olarak değerlendirmeyi düşünüyormuş .


Prag / Eski-Yeni Sinagog

Bugün Yahudi Mahallesinde 6 tane sinagog var . Eski-Yeni Sinagog ve Pinkas Sinagog’u bunların en ünlüleri . Pinkas Sinagogu’nda toplama kamplarına gönderilen ve geri dönemeyen 77.297 yahudinin isimleri , doğum ve ölüm tarihleri duvarlara yazılmış , ilginç bir görüntü oluşturuyor . Ne yazık ki bu sinagogta fotoğraf çekilmesine izin verilmiyor . Bu sinagogta ayrıca Prag yakınlarındaki Terezin Toplama Kampı’na götürülen yahudilerin yazdıkları mektuplar , çocukların çizdikleri resimler de sergileniyor .


Prag / Yahudi Mezarlığı

Yahudi Mahallesi’nin en şaşırtıcı yeri ise Yahudi Mezarlığı . 1478 yılında kurulmuş ve en son 1787 yılında defin işlemi yapılmış . Yahudilerin -getto dışında yaşayamadıkları gibi- ölülerini de getto dışında gömmelerine izin verilmiyormuş . Yer sorunu nedeniyle bugün bile halen ortaçağdaki büyüklüğünde olan mezarlıkta 12 bin mezar varmış ama yaklaşık 100 bin kişinin burada yattığı tahmin ediliyormuş . Çünkü insanlar 12 katlı mezarlara üstüste gömülmüşler .


Prag / Yahudi Mezarlığı

Mezarlık o süslü Avrupa mezarlıklarından çok farklı . Mezar taşları kaotik bir düzen içerisinde ama insanı ürkütmüyor . Aklınıza şarkı söylemek , ıslık çalmak da gelmiyor . Mezar taşları üzerinde ailelerin ismini , mesleklerini gösteren semboller bulunuyor . Mezarlık , Avrupa’da sağlam kalmış en eski yahudi mezarlığıymış ve burada yatan en ünlü kişi sihirli güçleri olduğuna inanılan bilgin ve filozof Haham Löw’müş .


Prag / Yahudi Mezarlığı

Haham Löw’ün sihirli güçleri gerçekten varmıdır bilemem ama bu kadar kasvet yeter diyerek kendimizi Parizska Caddesi’nin ışıltılı kaldırımlarına bırakıyoruz .


Prag / Parizska Caddesi’nde bir bina

Parizska Caddesi’nin mağazalarının vitrinlerine bakarken , tarihi acılarla dolu bir kavmin bugünkü acımasızlığını da düşünmeden edemiyorum . Fazla yoruma gerek yok .

Başka bir Prag yazısında , başka bir orijinal bölgede görüşmek üzere .

Sağlıcakla kalın…Orijinal kalın…














9 yorum

  • NEŞE dedi ki:

    Sevgili Doktor,yine çok ilgi duyduğum bir bölgede birlikteyiz..Burayı iki Prag gezimde de ziyaret ettim,birinci gezimde çok pahalı bir kombine bilet alarak tüm yapılara girdim,ikinci de ise dıştan dolaştım..İmparator Franz Joseph e çok şey borçlu olduklarını düşünüyorlar ve bu mahalleden de çok para kazanıyorlar bugün,bilet ücretleri Musevi vakfına gidiyor.Etrafta da Kosher yemek yapan birçok lokanta var…Ellerinize sağlık…Teşekkürler..

  • arkutbay dedi ki:

    Neşe Hocam , güzel katkılarınız ve yorumlarınız için çok teşekkür ederim . İyi ki varsınız .

  • tutu... dedi ki:

    Siteyle ilgili yazdıklarınıza katılıdığım gibi, küçük bir pusula edinme konusunda da hemfikirim…..Bir de, günlüğümden kısa bir bölümü eklemek istiyorum, KAFKA sevenler için ”Kahvaltıdan sonra Legerova Cad. ve Jugoslavska üzerinden vinohradska caddesi boyunca 5-6 km ye yakın yürüyünce Zidovsky Hrbitov’a yani yahudi Mezarlığına geldik. 21 No’lu bölümde Dr. Franz Kafka (1883-1924) annesi ve babasıyla aynı mezarda yatıyor. İlk kez bir yahudi mezarlığı gördüm. Siyah, yüksek mermerden yapılmış mezar taşları var.Üzerlerine yaldızla isimleri yazılmış.Çoğu aile mezarlığı. Mezarlığın duvarlarında Naziler tarafından öldürülen yahudilerin isimleri yazılı plakalar var…..”

  • arkutbay dedi ki:

    Sevgili tutu , bahsetiğiniz mezarlık sanırım Olsany Mezarlığı . Bizim burayı görme şansımız olmadı, hatırlattığınız çok iyi oldu , Prag’ı tekrar görmek için bir neden daha bulmuş oldum . Kafkasız Prag olmaz gerçekten . Bir başka yazıya değer . Katkılarınız için çok teşekkür ederim .

  • tutu... dedi ki:

    Çek’lerin kullandığı şekliyle Olsanske yani Olsany mezarlığı, Kafka’nın da mezarının bulunduğu Zidovsky Yahudi Mezarlığıyla çok yakın. Olsany, 100 binden fazla mezarın bulunduğu Avrupa’nın en büyük hristiyan mezarlıklarından biri…..Tematik yazılarınızı çok beğenerek okuyorum…Yaza kalın lütfen ….

  • Midgard dedi ki:

    Prag, Avrupa’da en çok görmeyi istediğim yerlerin başında gelse de bir türlü olamadı. Temmuz’da Slovenya’ya bir festivale davetliyiz gitmeyi başarabilirsek, o esnada Prag’a da 4-5 gün ayırabilir miyim diye düşünüyorum tam hakkını verebilmek için. Dediğiniz gibi şehirleri bu şekilde özel bölümlerle anlatmak da yararlı oluyor. Tarihin en acımasız katliamlarından birine de değindiniz ve söylediğiniz ne kadar doğru. Teşekkürler verdiğiniz bilgiler ve yazınız için, elinize sağlık.

  • arkutbay dedi ki:

    Sevgili midgard , Slovenya ile Prag’ı hiç karıştırma derim . Slovenya başlıbaşına muhteşem bir yer , doya doya gez . Buradan Kuzey İtalya ve Avusturya ( Özellikle Salzburg) seferleri yapmak daha mantıklı . Belki biraz da Hırvatistan’ın kuzeyi (Rijeka gibi) . Sevgiler .

  • Midgard dedi ki:

    Avusturya, orada yaşayan arkadaşımı da ziyaret etmek için, programda yer alacak sanırım. Slovenya’nın da hakkını vermeyi gerçekten istiyorum, sizden çok yararlanacağım öyle bir durumda umarım, hem yazılarınızdan, hem de ayrıca danışmak isterim. Prag’ı karıştırmama tavsiyenizi de dikkate alıyorum o zaman, Slovenya ve Avusturya’yla kalırım o zaman. Teşekkürler. 🙂

  • gezmen dedi ki:

    Sevgili Arkutbay, her yazınızı ilgiyle ve keyifle okuyorum. Son zamanlarda yazılanlara yorumlarla katılamıyorum ama hepsini okuyorum. Orta Avrupa turu planlarımız arasında, bu mahalleyi highlight ediyorum. Eliniz sağlık, teşekkürler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

*

*