İstanbulun Semtleri: Kuzguncuk

İstanbul Boğazı’nın Anadolu yakasında yer alan Kuzguncuk, Üsküdar’ın Paşalimanı (Öküz Limanı) ve Beylerbeyi semtleri arasında yer alır.


Üsküdar’da başlayan 15-20 dakikalık boğaz kenarında gerçekleşen bir yürüyüş Kuzguncuk’a ulaşmak için en keyifli seçenek.


“Yol üstünde yer alan Paşalimanı’nın adının kuşatma sırasında Baltaoğlu Süleyman Paşa`nın bazı gemilerini burada demirlemesinden geldiği söylenir. Yörenin (Öküz Limanı) adının, Rumeli yakasından getirilen öküzlerin Anadolu’ya götürülmek üzere Beşiktaş’tan kayıklarla buraya nakledilmesinden kaynaklandığı sanılmaktadır. Bir diğer ve daha eski ifade ise Boğaziçi’nin eski yunancadaki adı olan Bosphorosus (İnek Geçidi) adından gelmektedir.”


1890 yılında Kuzguncuk İskelesi (internet)

Paşalimanı’ndaki yarı yıkık yüksek taş binalar III. Selim zamanında yapılmış tahıl ambarları ve değirmendir. Daha sonra Tekel`e verilerek depo olarak kullanılmıştır.



Eski Tekel Deposu


Yolun sağ tarafında yer alan Fethi Paşa Korusu’nu geçince Kuzguncuk’a ulaşıyorum. Fethi Paşa Korusu’nun boğaz manzarasının çok güzel olduğunu bilmeme karşın bir sonraki geziye bırakıyorum.


Kuzguncuk’un deniz ile bağlantısı çok sınırlı, küçücük bir iskelesi var. Deniz kenarını gezinin sonuna bırakarak İcadiye Caddesi’nden Kuzguncuk’un içine bırakıyorum kendimi.


“Kuzguncuk’un eski adının “Hrisokeramos” olduğu ve “Altın Kiremit” anlamına gelen bu adın yerleşmeye, II. İustinos (hd 565-578) tarafından yaptırılmış olan, çatısı altın yaldızlı kiremitlerle kaplı bir kiliseden geldiği yazılmaktadır. Kuzguncuk adının kökeniyle ilgili görüşlerden biri, eskiden “Kosinitza” adıyla anılan semtin, bu adının bozularak “Kuzguncuk” olduğu şeklindedir. Evliya Çelebiye göre ise bu ad, II. Mehmed (Fatih) zamanında (1451-1481) buraya yerleşmiş “Kuzgun Baba” adlı bir veliden kaynaklanmıştır.”


Kuzguncuk İskelesi görüntüsü (internet)


İstanbul’un ilk yerleşim alanlarından olan Kuzguncuk, üç dinden insanın yüzyıllardır birarada yaşadığı bir semttir. Öyle ki kilise ile camiyi ya da kilise ile havrayı yanyana görmek mümkün.



Ayios Pantelemion Kilisesi


“Daha çok gayrimüslim ağırlıklı bir yerleşme niteliği taşıyan Kuzguncuk, Müslüman Osmanlıların rağbet ettiği bir semt olmamıştır. Buna karşın hemen bitişiğindeki Öküz Limanı (Paşalimanı) kesimi; camii, çeşmesi, kayık iskelesi ve bahçeleriyle yalnız Türkler tarafından iskan edilmiştir.


1914’te Kuzguncuk’ta 70 Müslüman, 250 Rum, tepede İcadiye’dekiler de dahil 1.600 Ermeni, 400 Yahudi, 4 yabancı uyruklu hane tespit edilmişti. Bugün ise Kuzguncuk’taki azınlık nüfus yok denecek kadar azdır.”


Kuzguncuk sokaklarında yürürken ister istemez çocukluk günlerine dönüyor insan. İki-üç katlı eski ahşap evleri, odun sobalarının kokusu, hemen hemen her evin penceresinden gelip geçenleri izleyen meraklı ve bir o kadar da sevimli kedileri ile Kuzguncuk içine çekiveriyor misafirlerini.



Rengarenk evleri ile Kuzguncuk sokakları

Kuzguncuk’ta çekilen televizyon dizilerinin (Perihan Abla, Ekmek Teknesi, Hayat Bilgisi, vd.) bu şirin semtin daha tanınır olmasında payları büyük.



Perihan Abla sokağı



Perihan Abla ekibi Kuzguncuk halkı ile (internet)


Kuzguncuk tarihte pek çok ünlü kişiyi de ev sahipliği yapmıştır.

“Atatürk Harbiyeliyken, yedi yıl boyunca, hafta sonu tatillerini bu köşklerden birinde, Ali Fuat Cebesoy’un evinde geçirmiştir. 141-142. maddelerin mimarlarından Şevket Mocan da, bu maddelerden defalarca yargılanan Nâzım Hikmet, Mehmet Ali Aybar ve ünlü TKP’liler Zeki Baştımar ve Dündar Baştımar da aynı ailedendir. Nâzım’ın teyzesi Sare Hanım da yıllarca Kuzguncuk’ta yaşamıştır, işin ilginci, Sare Hanım’ın doğumuna Atatürk de Kuzguncuk’ta şahit olmuştur.”


Yolu Kuzguncuk’ta kesişen diğer ünlüler ise şunlardır:

Can Yücel, Oktay Rifat, Rıfat Ilgaz, Cengiz Bektaş..
    
Kuzguncuk’un herbir sokağını adım adım gezdikten sonra iskeleye ulaşıyorum.


Kuzguncuk iskelesi ve meşhur İsmet Baba lokantası


Kuzguncuk iskelesi


Enfes boğaz manzarası eşliğinde, yorgunluğun da etkisi ile, bırakıveriyorum kendimi dünyanın en güzel şehrinin kollarına..  



Kuzguncuk’tan Boğaziçi


Kuzguncuk

Beykoz`da oturmalı
Beykoz`da çalışan adam.
Fakat Kuzguncuk şirin yerdir

ve gayet nefis yapar gül reçelini
pansiyoncu Madam
ve kızı Raşel…

Aynada bir kartpostal :
bir manzara Nis şehrinden.
İskemle, karyola, konsol… v
Denize nazırdı pencereleri…

Güneşte tavana suların ışıltısı vurur,
karanlık şilepler geçerdi geceleri
insanı olduğu yerde
eli böğründe bırakarak…

Selim`in odası havadardı.

Kırmızı yazmalar kururdu yandaki boş arsada.
Sağda Cevdet Paşa yalısı.
Yalıda bir tavus kuşu
bir de Mebrure Hanım vardı.
Mebrure Hanım
tafta entariler giyerdi.
Çok ihtiyardı
ve mavi gözleri kördü.
Tentene işlerdi Mebrure Hanım.
Uyanır bir beyaz güle başlar,
uyurken dağıtırdı gülünü…
Merhum Cevdet Paşa yalısında
Mebrure Hanımı unutmuşlardı…

Beykoz`da oturmalı
Beykoz`da çalışan adam.

Fakat Kuzguncuk şirin yerdir
Ve kırmızı yazmalar kuruyan boş arsadan
dünyayı zapta gidecek olan
pulsuz balıklar gibi çıplak çocukların
her akşam dinlerdi çığlıklarını Selim…

Nazım Hikmet

18 yorum

  • tütü dedi ki:

    Güzel bir İstanbul serisi başlıyor galiba.Eski yeni fotoğrafları, şiiriyle Kuzguncuk kadar güzel bir başlangıç….Sevgili çağrıtem Atatürk Arbiterium yazısındaki fotoğraflar da enfes…

  • abt_smyrna dedi ki:

    Çok güzel bir yazı olmuş. İstanbul aşkım depreşti.

  • MIYU dedi ki:

    çok keyifli bir anlatım, üstelik de çok güzel bilgiler ve resimler eşliğinde, ellerinize sağlık!

  • Alinda dedi ki:

    Şiir gibi olan bu yer,ancak bir nazım şiiriyle bitirilebilirdi. Keyifle okudum. Teşekkürler.

  • oymakas dedi ki:

    İsmet Baba’nın lezzetini özlettin bana Sevgili Çağrı.

  • rome_o dedi ki:

    çok güzel bir yazı olmuş..

  • Zeynep dedi ki:

    doğal ve kendine has bir güzelliği ile özel bir yer güzel bir anlatım olmuş eline sağlık

  • enise dedi ki:

    Çağrı zevkli anlatımın bana keyif verdi.Kuzguncuk semtinide kıskanmadım değil, hani.Kalemine sağlık…..

  • haymatlos dedi ki:

    üsküdar’da oturduğum vakitlerde sıkça ziyaret ederdim bu güzel mekanı hem fotograf çekmek hem de sokaklarında gezinerek aylaklık yapmak için…can baba’nın (can yücel) da ikamet ettiği bu semt bana çok keyif verir. burada orayla ilgili güzel fotograflarla süslenmiş bir yazı görmek de çok iyi geldi bana. Elinize sağlık.

  • cherryblossomgirl dedi ki:

    istanbul’un semtleri: …. devamını bekliyorum merakla.
    fotoğraflara gene hayran kaldım. eline sağlık.

  • m2hyt dedi ki:

    güzel bir yazı olmuş zevkle okudum, teşekkürler…

  • SEVDAM dedi ki:

    Hani derlerya onunlada olmuyor onsuzda olmuyor işte
    öyle bir yer İstanbul. Eline sağlık çok güzel olmuş yine resimler
    harika

  • asust dedi ki:

    İstanbul’da yaşanan tüm talana karşın, kişiliğini korumak için direnen en ayrıcalıklı semtlerden biri Kuzguncuk. Tarihte kesişen ünlüleriyle, Nazım Hikmet’in şiiriyle , anıların tüm sıcaklığıyla aktardığınız yazınız gerçekten çok güzel. Teşekkürler…

  • BEERCAN dedi ki:

    yazı da fotoğraflarda çok güzel olmuş elinize sağlık.

  • mctumer dedi ki:

    Sevgili Çağrı çok keyifli bir yazı olmuş, Diğer İstanbul yazarları ile birlikte güzel bir İstanbul serisi çıkacak.

  • cagritem dedi ki:

    tüm dostlarıma teşekkür ederim yorumları için.. ilerleyen günlerde istanbul’un diğer semtlerini de paylaşacağım yazı ve fotoğraflarım ile..

  • Honeyseller dedi ki:

    Çok güzel bir yazı.Görüntüler harika.Ellerinize sağlık

  • kikkoman dedi ki:

    Güzel

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

*

*