çinçin

Olimpiyatların başlamasıyla
yine gözlerin çevrildiği  uzakdoğunun büyük ülkesi Çin’e ait
değerlendirmelerimi paylaşayım. Yaklaşık 10 saat süren uçak
yolculuğunun ardından Pekin’e
inip pasaport bagaj kontrolüne giriyorsunuz. Benim gibi Shangay’a gidecek olsanızda ilk önce
Pekin’e inmek zorundasınız çünkü bütün kontroller ilk önce burada yapılıyor sonra diğer yönlere
aktarılıyorsunuz. Gidenler bilir, daha havaalanından itibaren fazlasıyla farklı bir dünyaya adım attığınızı
anlarsınız. Muhtemelen hepsinden uzun olduğunuz bu küçük, çalışkan insanların yüksek desibel
sesleri ve koşuşturmaları başınızı döndürebilir. Zaten burada anlatmak istediğim; nerede kalacağınız,
ne yiyip içeceğiniz veya nereleri gezip, nerede ”gün batımı veya doğuşunu seyretmediyseniz yaşamış
sayılmazsınız” saçmalıkları değil. Gerçekten saygı duyulacak çalışma azimleri, yaşamı algılayışları,
bizim veciz sözlerimizin aksine (nerede çokluk, orada ? ) herkesin birbirlerine olan saygıları, bence
sizlere aktarılacak en güzel konular.
1,3 milyar insan var tahminen Çin’de. Bu insanların büyük çoğunluğu günde 2-3 usd’ye çalışıyor. Tercih
edilen ulaşım aracı 10 yaştan 80 yaş ve üzerine kadar bisiklet ve elektrikli bisikletler. Motorsiklette
daha çok iş adamlarının tercihi ama dikkat ediniz 250-500 cc arası motorlar değil bildiğiniz küçük
motorsikletler. Çünkü insanlar sadece bir yerden bir yere ulaşmak için vasıta kullanıyor,altlarındaki
at’la arabayla birbirlerine hava atma saçmalığına hiç bulaşmamışlar. Ayda yılda binmek için aldığımız
bizim
mountan-bike lerin aksine çoğunun vitesi bile olmayan kopan zincirler
için köşe başlarında tamircileri var. 2’şer şerit araç 2’şer şeritte
bisikletlilere ayrılmış tertemiz cadde ve yolları var, yani
kimsenin tekeri yamuk kutu cola’ya poşete takılmıyor çünkü yere çöp atmak çok ayıp ve cezası büyük.
Bu
bisikletlerdeki bir elinde yeşil çayla yanınızdan geçen
kravatlı erkekler veya pantolonlu hanımlar belkide dünyanın
büyümesinden korktuğu Çin’in beyin takımlarını oluşturuyorlar.

Memurlar ve sabit gelirli işçiler 1200-1500 yuan aylık alıyorlar yaklaşık 150-200 usd kadar. 100 usd
yaklaşık
800 yuan size bayağı yeter ve ihtiyacınız kadar bozdurunuz.Özelliklede
döviz bozdurma belgesi yanınızda dursun, sorabiliyorlar. Fiziki
farklılığınız avrupalı burnu büyüklerin aksine burada
saygı görmenize neden olmakta, gittiğiniz yerlerde mesela bir restaurantta yemeklerini beğendirmek
için koşuşturan asla gecikmeyen ve tertemiz önlükleriyle servis yapan insanlar sizde eminim iz
bırakacaktır. Bırakın herhangi bir avrupa ülkesini, bizim meşhur dönerci ve balıkçılarımıza bıraktığımız
paraların yarısından bile azına pekin ördeği yiyebilirsiniz. Kesinlikle yolunacak kaz değil, ülkelerini
ziyaret eden ve memnun edilmesi gereken yabancılarsınız. Hele Türk olduğunuzu söylemişseniz
bizim masamıza geldiği gibi ev yapımı şarap veya biralar dur diyene kadar ücretsiz gelebilir. Soya
yağının tadı ve kokusuna alışırsanız yemekte sorun çıkmaz ama ne istediğinizi net açıklamalı ve
pilava bile yumurta kırabildiklerini unutmamalısınız (adres yok gidin bulun).
Gezimizdeki uğradığımız bir teknoloji fabrikası çalışma disiplinleri hakkındada ciddi fikirler verdi.
Düz bir alana kurulmuş fabrikanın girişinden itibaren sadece bizim aracın motoru duyuluyordu. Her
yer çim (basmayın yazmıyor) ve yapay su köprüleri, ağaçlardan oluşuyordu. Fabrikanın içinde yüzlerce
insan birbirleriyle konuşmadan devasa chip üreten makinelerin üzerinde sadece işlerini yapıyorlardı.
Genelde
kalite kontrolünde bayanlar çalışıyorlardı ve akşam ne pişireceklerini
veya gündelik zorluklarınıda konuşmuyorlardı. Fabrika müdürüne buranın
çok sessiz olduğunu ve içeriden birine
ulaşmak  gerektiğinde içeriye seslenip seslenmediklerini sordum. ”Kimi çağırmak istersiniz” dedi
ve
ben epey uzakta birini tarif ettim, adam önündeki tabloya bakarak
ekrana adamın bölüm kodunu yazarak düğmeye bastı. Tarif ettiğim kişi
anında kalktı ve hızlıca yanımıza ulaştı, masalarındaki uyarıcı
ışıklarla herhangi bir sorunu veya çağırıldıklarını anlayabiliyorlarmış. Yani çeeeng-deeeeng diye
bağırmıyorlar,
çok garip. Ayrıca  bu kadar avrupalı marka Çin’de fabrika açarken
asla TOPRAĞI SATIN ALAMADIĞINI ve mutlaka bir ÇİN’Lİ ORTAK BULMAK
ZORUNDA olduğunu biliyor. Alış-verişte özellikle giyimde tabii ki
pazarlık yapılıyor, çünkü her şey
kendi malları. Bu imitasyon cennetinde 400-500 yuan’lık alış-verişiniz fazladan hediye almanızada
neden
olacaktır. Şehir içindeki pek çok yolda ses yalıtımı sağlayan şeffaf
paneller var ki bunlar aynı zamanda egsoz dumanınıda direk solumanıza
engel oluyor. Ağaçlar çok önemli ve ister inanın ister
inanmayın özellikle hastane,belediye,okul gibi yerlerdeki hemen her ağacın küme küme sorumlusu
var.Sıkıysa yakın veya kesin. Şimdi şuraya gelelim; burası bu kadar yaşanacak, bu kadar güzel bir
yerde
kötü tarafları yokmu? Bir kere biz orada yaşayamayız onu unutun.Havası
tüm önlemlerine rağmen fazlasıyla kirli, yaya-araç-bisiklet trafiği
fena,sağlık sistemleri oturmamış ve mikrobik hastalıklara karşı bize
göre bağışıklık kazanmışlar.
Kısaca anlatmak istediğim; köklerimizin dayandığı bu asya ülkesinin insanları aslında yaşayan tüm
canlıların
olumsuzluklara rağmen birbirlerine saygılı olmalarına örnektirler.
Yaşamak için teknolojinin nimetlerinden insanca faydalanmak gerektiğine
de güzel bir örnektirler. Ne garip, aslında büyük
özellikler değil bunlar ama benim yaşadığım ülkemde fazla bulamamışım ki buraya taşıdım.
Gidin arkadaş, uçak paralarını denkleştirin gidin, oralarda istediğiniz kadar para harcarsınız bolcada
insanlık görürsünüz. Olimpiyatlardan sonra tabi, şu aralar Çin’ide kendilerine benzetmeye çalışan
yabancılar var.
Saygıyla,sevgiyle efendim.
Nedret BORAN

3 yorum

  • Kedim dedi ki:

    Ulkemde arayip bulamadigim temizlik ve duzeni en uzaklarda sunan guzel bir yazi.

  • OyaÖzgen dedi ki:

    En son 7 yıl önce Çin’deydim ve öncesinde de birkaç kez birer haftalığına hem Şangay hem de Pekin’de bulundum.O zaman erkeklerinin yere tükürme alışkanlığı Pakilerden bile beterdi ama restaurantlarda turiste davranışları ve jestleri belli ki aynı hoşlukta devam ediyor.Diğer saptamalarınız da çok başarılı,iyi bir gözlemci olduğunuzu düşünüyorum.

  • bosfor dedi ki:

    Teşekkürler Oya hn. gittiğim yerleri farklı bir gözle algılamaya çalışıyorum, görüşmek üzere.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

*

*